[Chia sẻ] Bí quyết giỏi văn – GS.Vũ Ngọc Khánh

Thảo luận trong 'Thông báo chung' bắt đầu bởi Đan Phong, 8/5/16.

  1. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    Sách: Bí quyết giỏi văn
    Tác giả: GS.Vũ Ngọc Khánh
    Đơn vị phát hành: NXB Giáo dục Việt Nam
    Người tổng hợp: Đan Phong

    *

    * *
    Xin chào mọi người, tôi là Đan Phong!

    Tôi tạo chủ đề “Bí quyết giỏi văn – GS.Vũ Ngọc Khánh” để chia sẻ với mọi người, đặc biệt là các thành viên tham gia Diễn đàn Đọc truyện 360 với vai trò là một tác giả, những hiểu biết cơ bản nhất về viết văn. “Bí quyết giỏi văn” của Giáo sư Vũ Ngọc Khánh là một cuốn sách mà tôi vô tình tìm được ở Thư viện trường, có thể nói, tôi đã tìm một cuốn sách như vậy từ rất lâu, một cuốn sách góp phần giúp các tác giả trẻ có cái nhìn toàn diện về những kĩ năng viết văn cũng như hướng cho các bạn những bước đi đúng đắn trên con đường sự nghiệp này.

    Tôi có một thói quen, đó là luôn ghi chép những nội dung thiết yếu của một cuốn sách. Tôi đọc cuốn sách này, và tôi biết mọi người trên diễn đàn cũng cần nó. Bởi vì những nội dung tôi chọn lọc còn khá tổng quát nên tôi đã viết lại nó bằng cách sắp xếp và bổ sung của chính mình. Mong rằng chúng sẽ giúp ích cho các tác giả của Diễn đàn.

    Lưu ý: Nghiêm cấm sao chép bất cứ nội dung của bài viết này dưới mọi hình thức, và bài viết này chỉ được lưu trữ tại Diễn đàn Đọc truyện 360.

    *

    * *

    I – Tiêu chuẩn của một bài văn

    1, Một bài văn đúng cần đạt những tiêu chẩn

    – Đúng đầu đề: sự thống nhất;

    – Đúng thể loại: hiểu đặc điểm của từng thể loại để vận dụng phù hợp;

    – Đúng ngôn ngữ: từ, câu và ngữ pháp, chính tả;

    – Đúng kiến thức: Văn học, Lịch sử, Xã hội;

    – Đúng phương pháp: kết cấu và diễn đạt;

    – Đúng lập trường: quan điểm, tư tưởng.

    2, Một bài văn hay cần đạt những tiêu chuẩn

    – Đúng

    – Sâu

    – Hay

    II – Nghệ thuật viết văn

    1, Tạo hình ảnh bằng lối nói so sánh

    Sử dụng các biện pháp tu từ như:

    – So sánh: cụ thể hóa ý kiến của người viết bằng một hình ảnh cụ thể;

    – Ẩn dụ: so sánh ngầm;

    – Đối ngẫu: đặt song song các hình ảnh để đối chiếu.

    2, Tạo hình bằng lối dựng cảnh

    – Cảnh thực;

    – Cảnh trong tưởng tượng;

    – Dựng cảnh bằng cách vận dụng nhiều điển tích văn học.

    3, Minh họa bằng cách kể chuyện

    4, Một vốn từ ngữ phong phú

    5, Bảo đảm ngữ điệu, âm điệu cho vài văn

    III – Chín điều tâm niệm

    1, Tạo hứng thú và duy trì hứng thú

    Bạn cần biết bản thân mình viết văn vì điều gì? Dành cho ai? Và để làm gì?

    2, Làm giàu vốn ngôn ngữ

    – Kho tàng: tục ngữ, ca dao, câu đối, truyện thơ,…

    – Kinh nghiệm:

    + Tích lũy vốn tương đối khá về tính từ và hình dung từ;

    + Dùng nhiều biện pháp sử dụng ngôn ngữ;

    + Sáng tạo chữ.

    3, Học thuộc lòng là một biện pháp để giỏi văn hiệu nghiệm

    – Học thuộc lòng giúp ích cho sự võ trang kiến thức và khả năng sáng tạo rất nhiều;

    – Học thuộc lòng là một điều kiện tiêu quyết trong việc học tập;

    – Học thuộc lòng là phương pháp rèn luyện trí nhớ;

    – Học thuộc lòng rèn luyện cho con người ta nếp tiếp thu và thưởng thức.

    Note: Học thuộc lòng mà không biết sáng tạo, thâm nhập để biến những thứ cũ kĩ thành cái mới, cái riêng của mình thì chỉ có thể đưa ra những sản phẩm nhạt nhẽo, vô duyên.

    4, Chăm đọc sách

    – Đọc sách cốt để nâng cao trình độ hiểu biết;

    – Đọc sách, nhưng vẫn phải giữ tư tưởng của mình;

    Mạnh Tử có câu: “Tận tín thư bất như vô thư.” (Dịch: Tin cả vào sách không bằng không có sách)

    – Đọc sách là cả một cuộc hành trình đi tìm chính mình và đi tìm tri kỉ (“tri kỉ” tức là tác giả, nhà văn).

    5, Nghệ thuật bắt chước

    – Bắt chước là một cách học hỏi;

    – Bắt chước phải đi cùng với sáng tạo.

    6, Ba yêu cầu để giỏi văn

    a, Quan sát tinh tế: Sự hòa nhập của tâm hồn vào cảnh vật, hiện tượng và tâm lí.

    b, Tưởng tượng dồi dào

    – Bắt đầu từ khúc giữa, phần kết thúc của câu chuyện rồi kéo trở lại đoạn đầu;

    – Tạo nhiều cảnh phụ để quy vào cảnh chính. Không đi sâu vào cảnh phụ, nhân vật phụ mà ý thức dẫn dắt vào cái chính;

    – Đưa số phận nhân vật đi đúng với hoàn cảnh xã hội;

    – Vấn đề quan trọng của tưởng tượng là tạo ra cốt truyện.

    Note: Quy tắc “Tam duy nhất” của văn học cổ điển Pháp:

    + Đặt câu chuyện vào một sự duy nhất của thời gian;

    + Đặt câu chuyện vào một sự duy nhất của không gian;

    + Đặt câu chuyện vào một sự duy nhất của tình tiết.

    => BÀI HỌC:

    • Luật lệ càng gò bó, trí tưởng tượng càng bay bổng;
    • Muốn thành công, không thể chọn con đường dễ dàng và đơn giản;
    • Biết tuân thủ theo quy luật mới có thể vượt lên trên quy luật.
    c, Nghị luận chắc chắn

    – Giới thiệu vấn đề:

    + Xác định khái niệm của những thuật ngữ phản ánh nội dung vấn đề;

    + Xác định phạm vi: thời gian, không gian, những yêu cầu cần đáp ứng;

    + Nắm vững lịch sử vấn đề;

    + Xác định quan điểm;

    – Phân tích, nghiên cứu: dựa vào nề nếp cấu trúc của tư duy để xem xét vấn đề có thể khai thác theo chiều hướng và những khía cạnh nào.

    + Thứ tự: nội dung, hình thức;

    + Lĩnh vực: chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội;

    + Bộ môn: khoa học tự nhiên, khoa học xã hội.

    => Dàn ý

    – Đặt phản đề:

    + Sự tranh cãi tìm ra chân lí;

    + Diễn đạt theo một cách khác;

    + Biết vận dụng biện pháp so sánh với lí thuyết, với sự kiện.

    – Cách hành văn

    + Nhập đề:

    • Trực tiếp
    • Gián tiếp
    + Phân tích:
    • Phân tích vấn đề theo một hệ thống luận điểm vững chắc;
    • Trình bày hệ thống luận điểm theo phép tắc xây dựng các đoạn văn.
    + Chuyển tiếp giữa các luận điểm:
    • Quan hệ từ: nối câu, nối đoạn;
    • Cách “Thừa cũ, dọn mới”: Thừa là nhắc lại ý trên chứ không phải tóm tắt hay phát triển thêm. Dọn là thu xếp để chuyển sang ý mới chứ không phải phân tích ý mới ngay;
    • Nếu luận điểm đồng dạng.
    + Kết thúc:
    • Kết luận khép kín (trọn vẹn)
    • Kết luận mở
    Note: Kết luận bao giờ cũng là một lời chào tạm biệt. Kèm theo lời chào là cái bắt tay nồng nhiệt, là nụ cười dịu dàng và có thể là hành động ôm hôn thắm thiết. Đáng buồn, có những câu kết luận như một lời tuyệt giao, để lại những bực bội trong lòng độc giả.

    7, Bài học ngoài đời

    “Sự thật ngoài đời là nguồn tài liệu bất tận của chúng ta.” – G.Đuhamen

    – Học bằng cách chung sống với nhân dân;

    – Học tập trong những chuyến đi;

    – Sự thu thập về tình hình cuộc sống của con người: từng hoàn cảnh, từng tầng lớp, từng ngành nghề;

    – Thực sự tham gia vào các hoạt động xã hội cụ thể;

    – Sách vở, báo chí.

    “Hãy lấy những cái do bản thân cuộc sống cung cấp. Cuộc sống phong phú hơn hết thảy các điều bịa đặt của chúng ta. Không một trí tưởng tượng nào nghĩ ra được những điều mà cuộc sống bình thường đưa lại. Hãy tôn trọng cuộc sống.” – Đôxtôiepxki (nhà văn Fyodor Mikhailovich Dostoevsky, người Nga)

    “Tôi chỉ có được sự nhập tâm trọn vẹn, sự tròn trĩnh hoàn toàn của tính cách khi tôi thu gọn vào đầu óc tôi tất cả những chuyện ngồi lê đôi mách tầm thường mà quan trọng của cuộc sống, khi chứa đựng trong đầu tất thảy những nét lớn của tính cách, đồng thời thu nhập chung quanh nó tất cả mớ giẻ rách kể cả từng chiếc kim găm nhỏ của nó.” – Gôgôn (Nikolai Vasilyevich Gogol là nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng ở Nga và Ukraina)

    “Tưởng tượng còn vĩ đại hơn thực tế. Sở dĩ tưởng tượng làm cho thực tế cao vút lên là vì sự tưởng tượng ấy có cơ sở trong thực tế.” – Võ Huy Tâm (nhà văn quê gốc ở Nam Định)

    “Muốn trở thành người viết tiểu thuyết của thời đại, trước hết phải là một phóng viên.” – một nhà văn Pháp

    => BÀI HỌC:

    • Muốn trở thành nhà văn, phải có cái vốn tri thức dân tộc và tình cảm dân tộc thật sâu sắc. Nghệ thuật là không biên giới, nhưng nhà văn chỉ có thể là nhà văn dân tộc trước khi trở thành nhà văn nhân loại;
    • Chọn nghề văn không chỉ cần nắm vững lịch sử dân tộc mà còn phải biết văn hóa đất nước, đó: di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, ca dao, tục ngữ, tuồng, chèo, tranh dân gian,… cũng là cái vốn dân tộc.
    Gamzatốp (Rasul Gamzatovich Gamzatov, nhà thơ nổi tiếng nhất trong dòng văn học tiếng Avar ở Nga): “Tôi đã có trong tay những thỏi vàng. Nhưng liệu tôi có đôi tay vàng không?” và “Khi văn học trút bỏ những phong tục tập quán, ngôn ngữ và tính cách của dân tộc mình, khi văn học thay lòng đổi dạ đối với dân tộc mình, thì nó sẽ trở nên ỡm ờ, quặt quẹo, chết dần chết mòn mà không có phương thuốc nào có thể cứu chữa.”

    8, Phấn đấu có cái riêng cho mình

    – Ý kiến bàn luận, phân tích hoặc lập luận có nét mới hoặc phát hiện mới;

    – Cách nói rõ ràng, đúng mực, thỏa đáng, liên hệ độc đáo, giải thích uyển chuyển. Đơn giản hóa và rõ ràng, mạch lạc vấn đề;

    – Giọng điệu, ngôn ngữ, lối diễn đạt có được dấu ấn riêng.

    * Cách thức:

    - Đừng viết quá ít, đừng viết quá nhiều

    - Làm quen với bạn đọc

    - Trong bất cứ thể loại nào, phải có những ý riêng

    - Khi viết, phải có ý mới

    - Phong cách diễn đạt

    • Cách dùng chữ
    • Cách đặt câu
    - Không lập dị
    • Cái riêng sẽ được chú ý, lập dị gây nên sự khó chịu
    • Lập dị chỉ nhằm giật gân thiên hạ, chứ không đóng góp gì cho nghệ thuật hay học thuật
    • Lập dị chỉ là điều lạ, không phải điều mới.
    9, Công phu gọt giũa

    – Để hoàn thành tác phẩm, chính tác giả phải gia công sửa chữa, ngay từ lúc lập đề cương, ngay khi viết từng đoạn rồi đến kết thúc nên tác giả không phải tốn nhiều công sức chỉnh lí. Có thể nói là sửa chữa trong suốt quá trình;

    Đôxtôiepxki: “Biết xóa là kĩ năng vĩ đại nhất của nhà văn.”

    – Chỉnh sửa tác phẩm đến lúc vừa ý mới công bố.

    *

    * *

    Đan Phong: Cảm ơn mọi người đọc bài viết này. Tôi mong rằng cách bạn sẽ cùng tôi trao đổi và thảo luận về những kinh nghiệm và kĩ năng viết văn. Hoặc chỉ đơn giản và những câu hỏi, khúc mắc trong lòng các bạn về đề tài này, thì tôi và bạn sẽ cùng nhau đi tìm câu trả lời. Cuối cùng, tôi rất mong nhận được sự quan tâm và đóng góp của mọi người vào topic này.

    Người tổng hợp: Đan Phong
     
    Chỉnh sửa cuối: 10/6/16
  2. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    Topic Bí quyết giỏi văn – GS.Vũ Ngọc Khánh sẽ được chuyển vào Box Xung quanh văn học mà tôi đang đề xuất với chị @admin.
     
    Fuji, Vian Co, Line Sathaha and 3 others like this.
  3. Lão Kỷ Bẩm

    Lão Kỷ Bẩm Cây bút kinh nghiệm
    • 63/74

    Host hỏng rồi thì lập topic mới kiểu gì hả cậu, admin cũng "lực bất tòng tâm" thôi.
     
    Đan Phong thích bài này.
  4. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    Mình không học chuyên Công nghê - Thông tin nên mình không hiểu rõ những điều cậu nói. Ý cậu là không thể lập Box mới phải không? Mình không hiểu rõ, nhưng điều đó cậu nên tìm chị admin, nói ở đây liệu có giải quyết được vấn đề gì không? Hơn nữa, mục đích chính của topic là thảo luận về vấn đề sáng tác. Mình rất mong sự đóng góp của các member nhưng lại không mong có comment liên quan đến vấn đề khác. Dù sao cũng cảm ơn bình luận của cậu!
     
    Chỉnh sửa cuối: 8/5/16
  5. Vi An

    Vi An Sên Ăn Tạp Thành viên BQT
    • 93/98

    Vi nghĩ nên chuyển vào box sưu tầm nàng ạ. Nàng tự type đúng không?

    Về kinh nghiệm, mỗi người mỗi khác chứ không hẳn áp dụng theo khuôn mẫu những nghệ thuật nào. Mỗi chúng ta có văn phong khác nhau, tuỳ hoàn cảnh mà áp dụng.
     
    Vũ Đăng and Đan Phong like this.
  6. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    Ta nghĩ không nên đưa vào Box Sưu tầm đâu Vi ạ, vì nó không phải là sản phẩm được sưu tầm. Tuy rằng nội dung của bài viết này là ta lấy từ một cuốn sách, nhưng để soạn bài viết này, ta cũng đã phải thay đổi văn phong và bổ sung khá nhiều. Bởi vì cuốn sách này xuất bản từ khá lâu nên cách diễn đạt cũng khá "cổ", hơn nữa ta ghi chép cũng rất tóm tắt, đôi chỗ chỉ ghi đề mục nên ta đã phải bổ sung vài chỗ.

    Ừ, ta biết bài viết này không thể áp dụng đối với tất cả mọi người, mà nó chỉ có thể coi là tư liệu tham khảo thôi. Vậy nên ta mới mong sự thảo luận của mọi người.
     
    Fuji, Vi An, Vũ Đăng and 1 other person like this.
  7. Vian Co

    Vian Co Cây bút kinh nghiệm
    • 93/98

    Đọc sơ qua có vẻ nói về văn trong nhà trường.
    Viết văn là cái gì đó rất khác.
     
    Vi An, Worrying and Đan Phong like this.
  8. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    Anh đúng là người trong nghề, nhìn qua là biết được bản chất. Đúng như anh nói, cuốn sách mà em lấy tư liệu này được tác giả nghiên cứu chuyên sâu về học văn và làm văn sát với hoàn cảnh trong và ngoài nhà trường.

    Có lẽ do tuổi tác có sự chênh lệch nên suy nghĩ của em có chút khác biệt. Em cảm thấy môn Ngữ văn được học có thể áp dụng rất nhiều điều vào kinh nghiệm sáng tác của một tác giả, đặc biệt là một tác giả trẻ. Có lẽ anh cảm thấy viết văn có gì đó rất khác là bởi vì chuyện học văn thời nay khá thụ động đối với học sinh. Điển hình là hiện tượng đọc, chép văn. Nhưng em nghĩ rằng, nếu chúng ta biết chọn lọc và biến những điều trong sách vở phổ thông, những điều được học tập ở trên lớp thì chúng sẽ trở thành vốn kinh nghiệm riêng của bản thân, của một tác giả trẻ.

    Em mong rằng bài viết này cũng sẽ giúp ích cho anh!
     
    Fuji, Worrying and Vian Co like this.
  9. Vian Co

    Vian Co Cây bút kinh nghiệm
    • 93/98

    Với anh. Viết văn không có phương pháp chung.
    Tự nội dung câu chuyện sẽ buộc ta đi theo một hướng duy nhất( cách kể câu chuyện tốt nhất).
    *Văn nhà trường cho phép chúng ta cảm nhận đúng giá trị tác phẩm thôi.
    Chương trình bao năm cũng không thay đổi nên văn học nước nhà không phát triển. Nếu ở cấp 2, 3 có nhiều tiết để cho giáo viên Ngữ văn dạy cái mình tâm đắc nhất, mình thích nhất. Thì lứa học sinh tốt nghiệp ở các trường, các lớp khác nhau sẽ có " cái nền thêm" khác nhau. Đó mới là điều tuyệt vời! Và đã bị bỏ qua...
    Các lớp giỏi văn, chuyên văn mới thật sự thú vị.
     
    Vi An, Đan Phong and Worrying like this.
  10. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    À, vâng! Vì không có hướng cụ thể nên mỗi tác giả mới có thể tìm ra những nét riêng trong văn phong, tác phẩm của họ. Nhưng một định hướng chung vẫn nên là cần cho những ai chân ướt chân ráo mới vào nghề, nhưng những điều chung ấy vẫn chưa có khả năng đưa một tác giả vào một con đường nào đó, mà nó nằm ở cách tác giả tiếp thu và sử dụng những định hướng chung ấy. Vả lại, mỗi người đều có nhưng kinh nghiệm viết riêng nên em nghĩ không có gì là chung nhất, hay nói cách khác, phương pháp chung của mỗi người là khác nhau.

    Em là học sinh ban A, văn vốn đã không giỏi, còn hạn chế số tiết hơn hẳn so với hầu hết các bộ môn khác. Có lẽ là em không có cơ hội để chạm đến sự thú vị ấy. Đối với em, học văn rất khó, không phải là khó để hiểu mà là khó để thích. Nhưng có một nghịch lí trong em, dù không thích học văn nhưng lại thích viết văn. ;)
     
    Vi An and Vian Co like this.
  11. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    @Vian Co, em bỗng muốn nghe anh nói về kinh nghiệm sáng tác quá. Anh có thể viết một bài kinh nghiệm sáng tác cho em và các tác giả trên diễn đàn được học hỏi hay không? Có lẽ sẽ khác so với cái vốn của bọn em khá nhiều, nhưng dù sao vẫn muốn biết anh đã viết Vai diễn lớn như thế nào?
     
    Vian Co thích bài này.
  12. Vian Co

    Vian Co Cây bút kinh nghiệm
    • 93/98

    Anh không hứa trước.
    Cho anh tí thời gian. Mà có thể là viết ngắn nha.
     
    Đan Phong thích bài này.
  13. Vian Co

    Vian Co Cây bút kinh nghiệm
    • 93/98

    Để anh suy nghĩ kĩ coi viết đc không?
    Chia sẻ với nhau thôi. không dám cho ai học hỏi.
     
    Đan Phong thích bài này.
  14. Đan Phong

    Đan Phong Darling
    • 103/123

    Bạn có thể nói rõ hơn cho mình nghe được không?

    À, bình luận thiếu dấu kết thúc câu.
     
    Vi An and Vian Co like this.

Chia sẻ trang này